Họa sĩ Việt Nam Dương Ngọc Sơn
Với niềm đam mê hội họa sơn dầu, Dương Ngọc Sơn không ngừng tìm kiếm và thể hiện cảm xúc của mình trên toan vẽ.
Ban đầu, ông tập trung vào tranh tĩnh vật. Với phong cách vẽ tinh tế, điêu luyện và cách lựa chọn, sử dụng màu sắc riêng, ông tìm cách thể hiện câu chuyện và tâm trạng của mình trước những vật dụng giản dị như chiếc nón lá, quả bưởi, quả măng cụt, chiếc giường tre, dải vải sa tanh được gấp mềm mại, bông sen tinh khiết hay chiếc bình gốm cũ.
Những bức tranh tĩnh vật của ông thường có nhiều đồ vật tưởng như vô tri, nhưng lại mang cảm giác chúng có thể bước ra khỏi mặt tranh. Nền tranh thường là màu nâu sẫm, tạo âm hưởng xuyên qua những lớp màu mỏng. Có lẽ, đây chính là những dấu hiệu báo trước những thay đổi trong hội họa của Dương Ngọc Sơn về sau.
Từ việc mô tả hiện thực và say mê vẻ ngoài tĩnh lặng của đồ vật, ông bất ngờ chuyển hướng sang diễn tả ấn tượng của mình trước thiên nhiên đầy màu sắc. Điều đó giống như một người sau thời gian dài hướng vào nội tâm, cuối cùng muốn bộc lộ những suy nghĩ và cảm xúc bên trong.
Dù đi theo khuynh hướng Ấn tượng, Dương Ngọc Sơn vẫn tạo được sự khác biệt. Hình ảnh phụ nữ mặc áo bà ba hoặc áo dài trắng, những trang phục tiêu biểu của quê hương Việt Nam, góp phần tạo nên bản sắc riêng trong tranh của ông.
Dương Ngọc Sơn bên bức tranh khổ lớn tại khách sạn Sheraton.
Trong tranh Dương Ngọc Sơn, vị trí của đồ vật và trạng thái tĩnh hay động của con người luôn có sự chuyển đổi thú vị. Dưới bóng những tán cây đầy hoa và lá, người phụ nữ xuất hiện như những hình thể tĩnh lặng dù họ đang chèo thuyền, mang đồ hoặc đạp xe. Trước sự chuyển động liên tục của hoa lá, hoạt động của con người dường như cũng chậm lại. Một chiếc lá rơi có cảm giác nặng nề như thể sắp rời khỏi mặt toan.
Trong khi nhiều người trong giới nghệ thuật cố gắng xây dựng một phong cách riêng, phong cách của Dương Ngọc Sơn có lẽ được hình thành từ tình yêu thiên nhiên chân thành, mạnh mẽ và đặc biệt của ông. Ông bộc lộ tình yêu ấy một cách hồn nhiên, đồng thời không ngừng trau dồi kỹ thuật sơn dầu để chuyển tải cảm xúc và suy nghĩ vào tranh.
Người ta thường nói rằng muốn đạt đến trình độ tinh tế, thông minh và có vị thế trong hội họa thì phải vẽ theo cách này hay cách khác. Dương Ngọc Sơn không quá bận tâm đến những khuôn mẫu đó. Chính thái độ ấy giúp ông hình thành phong cách riêng, tập trung thể hiện những gì mình thực sự cảm nhận. Vì vậy, người yêu tranh của ông thường là những người đồng cảm với cảm xúc trong tác phẩm, thay vì chỉ muốn sở hữu một bức tranh mang tên tuổi hoặc thương hiệu.
Việc quá chú trọng đến thứ bậc đôi khi có thể cản trở sự phát triển tự do của một tâm hồn nghệ sĩ thực thụ.
Tranh của Dương Ngọc Sơn phản ánh rõ tính cách của ông: giản dị, chân thành nhưng quyết đoán; cởi mở, hồn nhiên mà vẫn sâu sắc. Với ông, hoa, lá và cỏ không chỉ duyên dáng, dịu dàng mà còn mang vẻ nóng bỏng, náo nhiệt và đầy sức sống. Dương Ngọc Sơn đã dành tâm huyết cho hội họa một cách có ý thức, nhưng cũng để trực giác và những cảm xúc tự nhiên dẫn dắt quá trình sáng tác.
Các tác phẩm của ông được người yêu nghệ thuật ở nhiều quốc gia biết đến và xuất hiện trong các phòng trưng bày, triển lãm trong nước lẫn quốc tế, cũng như trong những bộ sưu tập nghệ thuật.
Đề tài chính của Dương Ngọc Sơn là thiên nhiên mà ông yêu mến. Thiên nhiên hiện diện cả trong những con phố với bảng màu chủ đạo là tím phớt hồng. Người xem có thể nhận ra tranh của ông qua những tán cây đầy hoa đỏ rực dưới nắng hè hoặc những cụm phượng tím trong làn gió đầu thu.
Trong tranh ông còn có những cánh cổng phủ rêu, mái ngói và mặt tiền của những ngôi nhà phố cổ. Những thiếu nữ duyên dáng trong tà áo dài trắng xuất hiện bên những cửa hàng hoa, tạo nên hình ảnh đời sống đô thị nhộn nhịp nhưng giàu chất thơ.
Những tác phẩm gây ấn tượng mạnh nhất thường là tranh phong cảnh nông thôn. Trong đó, sắc xanh lam và xanh lục thể hiện tâm hồn họa sĩ, dẫn người xem đến những cánh đồng lúa rộng lớn. Sau hàng tre, giữa những con đường hoặc dòng kênh, các mái nhà và ngôi làng tạo nên một bức tranh sinh động, giàu chất thơ về cuộc sống quê hương.
Đề tài thiên nhiên được thể hiện đặc biệt thành công qua những ao sen vào mùa nở hoa. Không gian tranh không bị giới hạn trong một khung cảnh nhỏ mà mở rộng đến bầu trời, nơi những đóa sen đang khoe sắc. Nhờ bố cục khéo léo và những nét cọ uốn lượn, mặt nước trở nên mơ màng, giàu tính gợi cảm. Màu xanh của nước và sắc trắng của mây phản chiếu trên mặt ao làm những chiếc lá sen xanh trở nên sống động, đồng thời có vẻ đẹp hư ảo.
Đây là một trong những thành công nổi bật của Dương Ngọc Sơn khi thể hiện vẻ đẹp thiên nhiên quê hương. Qua cái nhìn tinh tế, ông sử dụng không gian và tỷ lệ một cách hợp lý. Tranh phố của ông có thể đông đúc mà không tạo cảm giác chật chội; phong cảnh đồng quê rộng lớn nhưng vẫn giữ được sự tập trung và chiều sâu.
Những người lao động trở thành chủ thể trong các nét cọ giàu biểu cảm của ông. Đường cọ vừa mạnh mẽ, linh hoạt, vừa mềm mại và sâu lắng. Bảng màu phong phú dẫn dắt người xem đến tình yêu thiên nhiên trong đời sống hiện đại. Liệu đó có phải là cốt lõi bền vững trong nghệ thuật của Dương Ngọc Sơn?
Tác phẩm của ông được sưu tập tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.